ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
1 | 2 | |||||
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
بخشی از متن:
فهرست
سابقه تاریخی رباطها
معماری رباطها
تقسیم بندی رباطهای ایران
بررسی انواع رباط های حیاط دار مناطق مرکزی ایران
گذری بر قصر بهرام
از بررسی رباطهای سراسر ایران چنین بر می آید که اساس معماری رباطهای ایران ، مانند سایربناها ، تابع شیوه ، سنت و سبک رایج زمان بوده است . با این ترتیب می توان پنداشت که رباطهای پیش ازاسلام نیز تابع شیوه معماری زمان بوده و معماری خاصی نداشته است.
ولی ذکر این نکته ضروری است که شیوه معماری ، محل و منطقه ، مصالح ساختمانی وموقعیت جغرافیائی نقش موثری در ایجاد اینگونه بناها داشته است شیوه ساختمان و معماری رباطها از روزگارکهن تا به امروز دگرگونی بسیار نیافته و معمولا سبک بنای آنها همان ایجاد باره بند ها و اطاقهایی است که پیرامون حیاط محصور ساخته می شده است ولی درطرح و خصوصیات هر کدام ویژگی هائی بچشم می خورد. چنانکه انواع ساباط ساده تا کاروانسراهای بزرگ با طرحهای جالب معماری است که در گوشه و گاهی در میان اضلاع دیواره های آن برجهایی قرار گرفته بطوریکه دروازه میان دو برج یا شبه ستون جای دارد و دارای سردری است که گاهی بر فراز آن ساختمان دو طبقه ای ساخته اند . در رباطها اطاق های مسافران معمولا پیرامون حیاط ساخته می شده و پشت آنها اصطبل قرار داشته که درب ورودی اصطبل ها در چهار گوشه داخلی بنا قرارداشته و گاهی در ایوان ورودی حیاط باز می شده است .
در دوره صفوی طرح معماری رباطها متنوع گردید و علاوه بر رباطهای چهار ایوانی نوع کوهستانی ، مدور ، هشت ضلعی و کویری بر طبق موقعیت جغرافیائی و مکانی احداث گردید و در دوره های زندیه، افشاریه و قاجاریه احداث رباطها به شیوه گذشته ادامه پیدا کرد . از نظر طرح و نقشه رباطهای دوره یاد شده عموما از نوع چهار ایوانی بوده و از لحاظ مصالح ساختمانی نیز بر خلاف دوره متقدم که از آجر و سنگ بوده اغلب از خشت استفاده شده است همچنین بسیاری از رباطهای دوره صفوی در عهد قاجاریه در طول 25 قرن در ایران در مکان های دور افتاده مأوی و مسکن موقتی برای کاروانیان بوده ولی امروزه مهمانخانه و هتل جای رباطها را گرفته است .آثاری که از رباطهای کهن بدست آمده نشان می دهد که اطاق هائی برای نگهبانان ، رباطدار یامامورین ساخته می شده است .
2 رباطهای چند ضلعی حیاط دار
این گروه از رباطها بشکل چند ضلعی (اغلب 8 ضلعی ) ومانند رباطهای مدور بسیار زیبا بنا شده اند و زمان ساخت آنها دوره ای است که در معماری رباطها پیشرفت قابل ملاحظه ای بوجود آمده است . ازنظر تعداد رباطهای چند ضلعی نیز همانند رباطهای مدور اندک و فقط نمونه های کمی از آنها درسراسر ایران باقیمانده است .
3 رباط دو ایوانی
همانند مدارس و مساجد و سایر بناهای مذهبی ایران تعدادی از رباطهای ایران شکل دو ایوانی به فرم مربع یا مستطیل ساخته شده اند . عموما ایوانهای این رباطها یکی در مدخل ورودی و دیگری رو بروی آن قرار دارد . از نمونه های باقیمانده از این رباطها می توان از رباط چاه خوشاب و رباط دو کوهک نام برد .
4 رباطها با تالار ستوندار
تعدادی از رباطهای ایران با تالار ستوندار بنا گردیده اند و از تالارها عموما بعنوان اصطبل استفاده شده است . نمونه این نوع رباطها عبارت است از رباطهای عسگرآباد بین جاده تهران قم و رباط خاتون آباد در 25کیلومتری تهران در جاده گرمسار .